Hàng năm, cứ vào tháng Bảy Âm lịch, không chỉ giới Phật tử mà nhiều người đều dành độ một tuần, thậm chí suốt tháng để ăn chay, vừa để tịnh tâm thanh đạm, vừa để nguyện cầu phúc lành cho bậc phụ mẫu nhân mùa báo hiếu Vu Lan
Các món ăn chay chẳng những giàu chất dinh dưỡng, lợi cho sức khỏe, có thể chữa được một số bệnh, mà nó còn hàm chứa những giá trị nhân văn có gốc gác từ triết lý “tứ diệu đế”- bốn chân lý diệu kỳ - của nhà Phật, là: Khổ, Tập, Diệt, Đạo; giúp người ta sống nhân bản và hướng thiện. Theo quan niệm của tứ diệu đế, cuộc sống của chúng sinh chủ yếu là khổ (chân lý về khổ); nguyên nhân của khổ là do chúng sinh bị ràng buộc quá nhiều vào những ham muốn bình thường (chân lý về tập); do đó muốn khỏi khổ, chúng sinh phải diệt trừ tận gốc các ham muốn thái quá (chân lý về diệt); để diệt được các ham muốn, chúng sinh phải thực hành đạo (chân lý về đạo).
Ăn chay cũng là một trong những phương thức để người đời thực hiện các “chân lý” của Phật giáo.Không như giới Phật tử hay nhiều người ăn chay để cầu nguyện, đa số người nước ngoài đến việt Nam cũng rất thích dùng món chay.
Trước hết vì tò mò và muốn khám phá thêm một nét văn hóa .Bởi chỉ với chừng đó nguyên liệu mà người ta làm ra đủ thứ món ăn rất bắt mắt và giống như các món ăn mặn bình thường .
Mà quả thật, chỉ với đậu xanh, đậu nành, củ sen, rau cải… mà người đầu bếp lại có thể chế biến, sáng tạo thành nào là món chả giò giòn rụm, các món gỏi tươi ngon, thậm chí cả cà ri gà hay ragu bò nóng sốt. Dĩ nhiên tên gọi chỉ để tăng thêm độ hấp dẫn của món ăn còn thực chất miếng đùi gà hay heo quay trông có vẻ ngon lành đều là đậu hũ ky, mì căn khéo léo nặn thành.
Chả giò chay
Không chỉ có vẻ ngoài giống hệt các món mặn, món chay thời nay còn được chăm chút khẩu vị sao cho thật ngon lành. Chẳng hạn như món cà ri gà sền sệt có vị thật đậm đà, béo ngậy do được pha chế với sữa đậu nành và nước cốt dừa, còn chả giò nóng giòn được dồn bên trong bằng đậu xanh , củ sắn hoặc bắp non nên vừa ngọt vừa mát, ăn không gây ngán.
Lạ miệng và độc đáo. Buffet tiệc chay ở các nhà hàng khách sạn cũng có món khai vị xúp đậu hũ kim châm không khác gì xúp cua bong bóng cá, thêm salad hạt sen hệt như món salad kiểu Nga .
Ăn chay cũng là một cách ăn kiêngCái nôi của Phật giáo có nguồn gốc từ phương Đông, nhưng vào những năm cuối thế kỷ trước, tư tưởng từ bi hỷ xả của đạo giáo này đã du nhập và phát triển ở châu Âu. Các diễn viên điện ảnh nổi tiếng như Richard Gere (Mỹ), Sophie Marceau (Pháp) hay các cầu thủ bóng đá tên tuổi như Roberto Baggio (Italia) đều là những Phật tử mộ đạo. Xa xưa hơn, sử sách cũng đã ghi lại những bậc vĩ nhân trên thế giới cũng từng ăn chay, ngoài chúa Jesus còn có nhà toán học Hy Lạp Pythagore, họa sĩ Ý Leonardo da Vinci, nhà viết kịch Shakespeare hay khoa học gia Einstein…
Chả giò chay
Tuy nhiên, cách ăn chay của người phương Tây có phần khác với người Á Đông vì họ dùng rau quả là chủ yếu. Thế nên việc ăn chay ở châu Âu và Bắc Mỹ hiện nay đang được cổ động như một hình thức ăn kiêng để tăng cường sức khỏe, đề phòng bệnh tật. Người Mỹ có thói quen ăn nhiều thịt mỡ và khoai tây, ít quan tâm đúng mức đến rau xanh nên số người béo phì gia tăng nhanh, người có hàm lượng cholesterol cao trong máu cũng rất đáng kể.
Vì vậy, các bác sĩ luôn khuyên họ ăn uống theo một chế độ kiêng khem hợp lý mà các món ăn từ rau quả luôn là lựa chọn số một. Có lẽ vì vậy mà từ vegatarian (nghĩa là người ăn chay) có nguồn gốc từ vegetable (rau quả).
“Nhiều người nghĩ rằng ăn chay đạm bạc không cung cấp đủ chất dinh dưỡng cho cơ thể nhưng không phải vậy. Vitamin và protein trong rau quả, đậu nành còn dễ hấp thụ hơn cả thịt, cá. Quan trọng là chúng ta phải biết ăn uống điều độ, dùng nhiều loại rau củ có màu xanh đậm, các loại đậu và trái cây”.
Bản thể của cái TÂM là rỗng không, vì bản thể của đạo cũng là hư không. Trong bài đầu tiên của Phật dạy, ngài truyền rằng cái TÂM thường hay bị nhiễu loạn, người ta phải tìm cách thu hồi nó lại, giống như trẻ mục đồng đi tìm bắt con trâu bị lạc đường và dẫn nó về nhà như trong bộ tranh "Thập mục ngưu đồ" vẫn được tôn thờ nơi những ngôi chùa cổ ở Huế, trong đó chữ TÂM được diễn đạt bằng một vòng tròn rỗng không.
Cái TÂM là một bộ phận phát ra tiếng kêu giống như tiếng đập của "trái tim" người Mẹ . Quả nhiên hài nhi nào cũng tìm thấy một giấc ngủ an lành trong tiếng đập kia và trước những bất trắc của cuộc đời . Mỗi con người lại tìm về ẩn náu trong nhịp đập trái tim của Mẹ khi có điều bất ổn ...Tôi chợt nhìn lên tường, một bức thư pháp có mấy câu thơ:
"Trăm năm trước ta còn chưa gặp/ Trăm năm sau biết gặp lại không?/ Cuộc đời sắc sắc không không/ Thôi thì hãy sống hết lòng với nhau ",
Tự thấy rằng cuộc đời này cần lắm những tấm lòng nhân hậu, vị tha để mỗi người bình tâm bước qua những ham muốn thái quá.. .
Một người biết vì mọi người, vì cả chúng sinh, biết tu nhân, tích đức. Ngẫm ra, một cõi cơm chay mà khơi gợi bao điều.
Nhiều người cho rằng, ăn chay không đủ chất bổ dưỡng. Nhưng ngược lại, thì ăn chay là một cách ăn khôn ngoan. 
Nếu bệnh tim là kẻ giết người số một, thì người ăn chay có tỷ lệ chết vì bệnh tim ít hơn so với người không ăn chay. Tỷ lệ tử vong do đau tim của những người ăn thịt cao hơn người ăn chay là 50%. Tỷ lệ bị ung thư của người ăn chay cũng ít hơn 25% - 50% so với người không ăn chay.
Phụ nữ ăn thịt hàng ngày có nguy cơ mắc bệnh ung thư vú cao hơn 3,8 lần so với những người ăn ít thịt hơn (khoảng một lần/tuần). Tăng huyết áp ở người ăn chay cũng ít hơn so với người ăn thịt.
Muốn ăn chay trở thành phương pháp dưỡng sinh tự nhiên nhằm giữ gìn sức khỏe và phòng ngừa bệnh tật thì phải ăn đúng cách. Cụ thể, thức ăn chay được chia ra bốn nhóm:
Nhóm rau củ: cung cấp nhiều dưỡng chất cần thiết như sinh tố C, A, E, B2, sắt, calcium, chất xơ... Các chất này thường có trong những loại rau màu xanh và củ, quả màu vàng đậm.
Nhóm ngũ cốc: gồm gạo, bắp, lúa mì, hạt kê, lúa mạch. Ngũ cốc không nên chà trắng để giữ được chất bổ tự nhiên.
Nhóm trái cây: phần lớn chứa nhiều vitamine A, C, chất xơ, giúp cơ thể tăng cường sức đề kháng, chống lại nhiều bệnh tật.
Ăn chay nên dùng các thực phẩm thiên nhiên còn tươi tốt. Những loại rau quả để lâu, hay đóng hộp đều không phải là thức ăn dinh dưỡng.
